Пайк

ХАБАРҲО

Раиси вилояти Хатлон ба беморони гемофилия кумак мекунад?

Дар баробари инки илми тиб бо суръат пеш меравад, вале гоҳо хуруҷи беморон дар саросари ҷаҳон аз мушкиле аст, ки табибонро ба ташвиш овардааст ва ҳазорҳо инсон дар синну соли мухталиф дучори беморӣ мегарданд.

Кишвари мо дар баробари рушди иқтисодиёт ва илми тиб дар миёни кишварҳои сайёра аст, ки ба бемориҳои мухталифе мубориза мебарад, яке аз ин бемориҳо бемории гемофилия мебошад, ки садҳо нафар дар кишвар гирифтор ҳастанд.

Ҷавҳарбӣ Кичанова, зане аз деҳаи Тутуи Муъминобод аст, ки дар як беморхонаи шаҳри Кӯлоб бародараш Абдулҳамид Кичанови 50-соларо парасторӣ мекунад, бародараш солҳои зиёдест, ки гирифтори бемории гемофилия аст ва ба табобати ҷиддӣ ниёз дорад. Ин зан гуфт, ки ҳоло хунравии дарунӣ дорад, ки духтурон ин бемориро гемофилия мегуянд. Писари ман, донишҷӯи соли дуюм аст ва аз ин беморӣ ранҷ мекашад, мегӯяд ҳамсуҳбати мо. Ӯ гуфт, ки бемории бародар ва ояндаи писараш, ки чӣ гуна ба ин беморї мубориза мебарад, ӯро нигарон кардааст.

Аз гирифторони бемории гемофилия дар шаҳру навоҳии вилояти Хатлон суол накардем, ки оё онҳо барои табобат кӯмакулї мегиранд ё на, вале ҳаминро зикр карданд, ки барои табобати ин беморӣ харҷи зиёде мекунад. Табибон бемории гемофилияро бемории ирсӣ мегӯянд, ки аз норасоии фактори 8-ум ва 9-уми хун сар мезадааст.

Нафароне, ки бо ин беморӣ зиндагӣ мекунанд хунравии зиёд доранд, шахшавии хун дар буғумҳо мушоҳида мешавад ва аз беморони ҳаёташон дар хатар буда гуфта мешаванд ва ин беморӣ ба се гурӯҳ ҷудо мешавад. Табибон ин бемориро ба гурӯҳҳои “А”, “В” ва “С” тақсим кардаанд.

Тибқи маълумоти расмӣ дар Тоҷикистон гирифторони ин беморӣ 520 нафар сабт шудааст ва эҳтимол дорад, ки нафарони дигаре ба ин беморӣ гирифтор ҳастанд, вале расман сабт нашудаанд. Дар ҷануби Тоҷикистон нафарони зиёде аз ин беоморӣ ранҷ мекашанд, ки гурӯҳи онҳо факторҳои 8 ва 9 бештар будааст, ки шумораи онҳо 169, ки 135 нафар гемофилияи “А” ва 34 нафар гемофилияи “В” ҳастанд.

Наҷиб Азизӣ, роҳбари ташкилоти ҷамъиятии “Гемофилҳо” дар сўҳбат ба ҳафтаномаи “Пайк” гуфт, ки агарчи корҳои зиёдеро анҷом додаанд, вале дар шаҳру навоҳии Хатлон ба кумаки молии мақомот барои гирифторони ин беморӣ ниёз доранд. Ӯ гуфт, ки дар вилояти Суғд дар асоси муроҷиати расмӣ барои беморон кӯмакпулӣ ҷудо шуда буд, вале дар Хатлон ба аризаҳои расмии онҳо посухе намешавад. Мо ба раиси собиқи вилояти Хатлон навиштем, посух нашуд, вале ҳудуди 20 рӯз мешавад, ки ба Ҳаким Қурбонзода, раиси феълии вилоят муроҷиат карда, мунтазири посух ҳастем. Дар вилояти Суғд, ки назар ба вилояти Хатлон беморони гемофилия камтар аст ба аризаи мо посух дода, ба беморон кӯмакпулӣ ҷудо шуд, вале муроҷиатҳои расмӣ дар гузашта бе посух мондаанд, гуфт Наҷиб Азизӣ.

Бояд зикр кард, ки дар Тоҷикистон 21 феврали соли 2017 ташкилоти “Гемофилияҳо” расман ба қайд гирифта шудааст, ки барои дастгирии беморон бо созмонҳои байналмилалӣ ҳамкорӣ мекунад, хусусан дар таъмини доруворӣ.

Сиҳатии мардум дар сиёсати ҳукумати кишвар дар зинаи аввал қарор дорад, вале чаро дар гузашта ба ин беморон ҳукумати вилояти Хатлон кумаки худро дареғ надоштааст, суолест беҷавоб. Ҳоло, ки Ҳаким Қурбонзода, бо корҳои ободонию созандагӣ дар ин вилоят корро оғоз кардааст, эҳтимоли кумак ба беморони Хатлонӣ ҳаст, чун сиёсати хирадмандонаи роҳбари кишваро бо масъулият пиёда мекунад ва ғамхори мардум буданашро собит месозад. Ба ақидаи мо њар як роҳбар, ки ба ӯ бовар мекунанд, бояд вазифаашро иҷро кунад ва дилсӯзу кӯмакрасони мардум, хусусан беморон бояд бошад.

Амонҷон Муҳиддинов, махсус барои “Пайк”

“Аввалин бонки молиявии хӯрд” занро...

Дирӯз, 1-уми март намояндагони “Аввалин бонки молиявии хӯрд” ҳавлии истиқоматии Намозова Шарофат сокини шаҳри Кӯлоб кӯчаи Чапаевро ғайриинтизор мусодира карда, молу колояшро ба хонаи ҳамсояҳо ва худу 8 кӯдаки ноболиғи хонаро дар кӯча гузоштаанд.

Намозова Шарофат сокини шаҳри Кӯлоб кӯчаи Чапаев ба редаксия омада шикоят аз он кард, ки намояндагони “Аввалин бонки молиявии хӯрд” дирӯз 1 марти соли 2019 омада маро аз хонаи истиқоматиям берун карданд. Ҳодиса аз он сар мезанад, ки соли 2016 аз ин бонк ба номи писарам Пошоқулов Муҳиддин 250 ҳазор сомонӣ қарз гирифтем. Дар ин миён писарам дар маҳбас нишаст, писари ба садама дучор шуд ва дар оилаамон нохушиҳо зиёд буданд. Қарзи бонкро месупоридем ва дар ин дарҳам барҳамии оилавӣ 1 сол қарзро супорида натавонистем. Вақте бо дасти келинам Иброҳимова Малоҳат маблағи қарзиро равон кардам, кормандони бонки мазкур маблағро қабул накарданд.

Ба иловаи манбаъ аз дигарон мешунид, ки хонаатро коркунони бонк мегиранд ва худ бовар намекард, ки то ин андоза аз хонааш маҳрум мешавад. Вале рӯзи 1-уми марти имсол коркунони “Аввалин бонки молиявии хӯрд” омада гуфтанд, ки хонаатро холӣ мекунем. Гуфтам, ки ба ман муҳлат бидиҳед то молу колоямро ҷамъ кунам, онҳо гуфтанд, ки муҳлатат тамомшудааст ва чизу чора ҳатто деги хурокамро бурда дар хонаи ҳамсоя ҷо карданд. Хонаро ба фурӯш гузошта, худаму 8-кӯдаки ноболиғи хонаро дар кӯча партофтанд.

21 миллион сомонӣ қарзи мушкилситон дар андози Бохтар

Аз омили пардохт накардани андоз ва аз фаъолият боз мондани баъзе корхонаҳо қарздорӣ аз ин ҳисоб дар шаҳри Бохтар ба 21- миллион сомонӣ расидааст. Ба гуфтаи масъулини соҳа ин қарзҳо ҳамчун қарзи беэътимод (мушкилситон) дониста шуда, аз ҳисоб гирифта мешаванд.

Дар зарфи даҳ моҳи сипаригардидаи соли равон иҷориши ҷамъоварии андоз дар шаҳри Бохтар зиёда аз 128- милиону 515 ҳазор сомонӣ баробар шудааст, ки дар маҷмуъ 102 фоизро ташкил медиҳад. Инчунин дар маҷмӯъ аз ҳисоби андозҳо ва андози иҷтимоӣ беш аз 3- милиону 197- ҳазор сомонӣ барзиёд ба буҷаи мамлакат ворид карда шудааст.

Сӯҳроб Назаров, сардори шӯъбаи баҳисобгирии даромадҳо ва пардохти нозироти андози шаҳр иттилоъ дод, ки:

«Аз 10- намуди андоз 2- намудаш иҷро нагардидааст, ки ин андоз аз фоидаи шахсони ҳуқуқӣ ва боҷи давлатӣ мебошад. Аз ҳисоби иҷро нашудани 2- навъи андоз 4- милион сомонӣ ба буҷаи кишвар ворид карда нашудааст».

Дар ин замина омили дигари ташвишовар он аст, ки аз ҳисоби нардохт накардани андоз қарздорӣ ба 21- миллион сомонӣ расидааст.  Оид ба ин масоили матраҳ манбаъ афзуд, ки ин қарзҳо ҳамчун қарзҳои мушкилситон эътироф шудаанд, ки баргардондани онҳо кори сангин аст, зеро корхонаҳое, ки қарздоранд амволи шахсӣ надоранд.

Аз ҳама бештар дар ин самт корхонаи фаръии «Қурғонтеппагаз», 8 милиону 934- ҳазор сомонӣ, ҶСК «Таъмир ИМБ» 1- миллиону 226- ҳазор сомонӣ, ҶДММ «Баракат ИМПКС» 696- ҳазор сомонӣ, ҶДММ «Леваканд» 1- милиону 922- ҳазор сомонӣ аз ҳисоби пардохт накардани андоз қарздоранд.

Ба иддаои масъулини соҳа, муҳлати  даъвои ин корхонаҳо гузаштааст ва ин қарзҳо ҳамчун қарзи беэътимод дониста шуда, аз ҳисоб гирифта мешаванд. Чунки   ин қабил корхонаҳо амволи шахсӣ надоранд, ки фурӯхта қарзро баргардонем ба онҳо огоҳинома низ фиристода шудааст.  Ҳамзамон ин қарзҳо аз солҳои пешин омада истодаанд, афзуд  Суҳроб Назаров .

Ҳарчанд, ки масъулини ниҳоди мазкур барои баргардонии ин қарзҳо кушиш намуда истодаанд, вале ин омил ҳанӯз ҳам якранг боқӣ мондааст. Ба андешаи ҳолдонон ин қарздорӣ бештар аз ҷониби корхонаҳое  ҳаст, ки имрӯз фаъолият надоранд.  Агар чунин қарзҳои ҳангуфт баргардонида шаванд, албатта барои ғанӣ гардидани буҷаи мамлакат заминаи созгор мегузорад.

Аҳмади Раҳим

Бохтар барои «Пайк»

ЧАРО МАОШ НАМЕДИҲЕД?

Яке аз масъалаҳои ба доғи рӯз мубаддалгашта ин бемаошии кормандон мебошад. Пардохт накардани музди маоши кормандон ҳатто чандин моҳ тӯл мекашад. Доир ба ин масъала чандин матлабҳо интишор намудем, аммо масъулин масъулият ҳис накарданд ва ҳамоно чунин мушкилот дар шаҳр ҳалношуда боқӣ мондааст.

Корхонаи давлатии фаръӣ ва ниҳолпарвариву кабудизоркунии шаҳри Кӯлоб ё ба истилоҳ «ободонӣ» аз зумраи корхонаҳоест, ки кормандонаш 2 моҳ боз маоши худро нагирифтаанд. Дар ин бобат чанд моҳ пеш маводе интишор шуда буд, вале касе худро масъул надонист ва қарзи маош бошад ҳамоно бепардохт боқӣ мондааст.

Раҳмон Одинаев, сардори Раёсати молияи шаҳр доир ба мавзӯъ чунин гуфт: «Корхонаи давлатии фаръӣ ва ниҳолпарвариву кабудизоркунии шаҳри Кӯлоб бояд мутобиқи оиннома 70% маоши кормандонро аз ҳисоби худи идора ва 30% дигараш бошад аз ҳисоби буҷаи шаҳр пардохт шавад,  30%-ро сари вақт пардохт менамоем. Мавсуф илова кард, ки ҳамин чанд рӯз қабл мо маоши якмоҳаи онҳоро ҳал намуда будему ҳоло ҳам қарздорӣ вуҷуд дорад. Корхона вазифадор карда шудааст, ки парвариши гулу буттаҳоро ба роҳ монда маоши кормандонро пардохт намояд. Чанд моҳ пеш иддае аз дарахтони шаҳри Кӯлобро идораи болозикр бурида фурӯхтанд. Пул куҷо шуд? Бояд маоши кормандонро пардохт мекарданд, аммо…

Нураҳмад Боронов, сардори идораи Корхонаи давлатии фаръӣ ва ниҳолпарвариву кабудизоркунии шаҳри Кӯлоб дар як сӯҳбати телефонӣ чунин гуфт: «ҳоло дар идора 72 нафар кор мекунанд. Дар ҳақиқат ду моҳ боз кормандони идора маош нагирифтаанд. Ҳар супоришу фармоне, ки аз тарафи «Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Кӯлоб» шудааст, мо онҳоро сари вақт бартараф намудаем. То имрӯз барои ободиву гулгӯлшукуфоии шаҳр камари ҳиммат бастаем. Барои бисёре аз идораҳои шаҳр буттаву гулҳо бурдем, аммо то имрӯз маблағи моро пардохт накардаанд. Дар ҳақиқат, бо қарори раиси шаҳри Кӯлоб иддае аз шохҳои дарахтонро ба тартиб дароварем, вале дарахт набуридаем ва онҳоро ба фурӯш набаровардаем. Мувофиқи супориши раиси шаҳр муҳтарам Хайрулло Амонулло онҳоро ба хонаводаҳои маъюбу барҷомондагон бурдем.

Барои андеша: Муҳтарам раисони масъул, шумо шояд мӯҳтоҷи пул нестед, аммо дониста бошед, ки ин тоифаи камбағалу барҷомонда ба ҳамон 400 сомоние, ки шумо онро бар дӯши якдигар ҳавола мекунед, муҳтоҷанд. Боз фаромӯш накунед, ки онҳо ҳам мисли шумо зану фарзанд доранд, бояд зиндагӣ кунанд. Ҳамон маблағ барои он нафарон аҳамияти психологӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодӣ дорад.

Шоҳин

ПАХТАИ ТОҶИК МОНОПОЛИЯИ КӢ МЕШАВАД?

Ё худ пахта обирӯ буд, дарди сар шуд!


Гумони ғолиб бар он аст, ки агар Ҳукумати Тоҷикистон ҷилави соҳибкорони худиву тақсими замини тоҷикро барои аҷнабиён ба даст нагирад, дар фурсати начандон дур пахтаи тоҷик монополияи давлатҳои бегона мегардад.

Замоне пахтаи тоҷик ифтихори давлат буд

Дар гузаштаи наздик, аниқтараш ахири солҳои 80-уми асри гузашта, ҳосили яксола рӯёндаи пахтакорони тоҷик аз марзи 1 милён тонна боло рафта буд. Пахтакорони тоҷик, ки усулан «переписка» карданро наметавонистанд, ба ҳисоби дигар, аз ҳар ҳектор майдони пахта то 40-50 ва дар баъзе маврид то 60-сентнер ҳосил ҷамъоварӣ менамуданд. Агарчӣ ҳамон солҳо «перепискаи» пахтакорони дигар республикаҳои советӣ-сотсиалистӣ, ба хусус пахтакорони Узбакистон вирди ғайбатҳо гаштаву даҳҳо нафар аз масъулини баландпояи ин республика бо ҳамин айб зиндонӣ гашта буданд, вале бо санҷишу тафтишоти зиёди комиссионҳои маскавӣ дар ҳисоботу ҷамъоварии пахтаи Тоҷикистон камбудие намеёфтанд. Душанберо дар ҳамаи СССР бо пахтааш васф мекарданд.

Пахтаи тоҷик баъди истиқлолият рушд накард

Аммо, бо гузашти ҳамагӣ 30-сол ҳосили пахтаи тоҷик то ба 10-12 сентнер барои ҳар ҳектор расид. Ҳол он, ки майдони пахта, бино ба оморҳои расмӣ, ҳамасола зиёд гаштан дораду ҳосили он аз 100-ҳазор тона каме бештар. Мантиқан, SOS бояд зад, фиғон бояд намуд, ки ин маҳсулоти стратегӣ, ки дар дунё харидори зиёд дорад, рӯ ба нестӣ меравад.  О, касе бояд барои нестшавии он ҷавобгӯ бошад, охир? Дар ин маврид садҳо нафар давлатмардон дар вазоратхонаҳову кумитаҳои ҷумҳурӣ маошгиранд -ку. Гузашта аз ин, садҳо тан олимону донишмандони соҳа чӣ гуна дар ғафлат монданд? Куҷо шуд он илму донишу малакае, ки эшон аз худ кардаву ҳам рисолаҳои илмӣ ба анҷом расондаву ҳам расонданианд? Ё интизори «супориши махсуси» Президентанд!? Воқеан, Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон дар ин бора даҳҳо маротиба муроҷиату супоришҳо ба роҳбарони шаҳру навоҳӣ ва вилоятҳо додааст, то майдони пахтазорро боз ҳам васеъу зиёд намоянд. Аммо, чун барои олимони соҳа супоришу амр набуд, эшон низ парвои пахта на карданду на доранд, дар ҳоле ки он, пахта, нони даҳонашон аст. Агар ҳисоби дуруст ба роҳ монем, шояд шумораи олимони соҳаи пахтаву кишоварзӣ ва мутахассисону умуман маошгирони вазорати кишоварзӣ, аз ҳосили мерӯёндаи  1-ҳектори пахта зиёд бошад. Мисол мехоҳанд? Марҳамат. Танҳо дар вилояти Хатлон 19 ноҳия ба  пахтакорӣ машғул ҳастанд. Тибқи маълумоти Сарраёсати агентии омори назди Президенти ҶТ дар ин вилоят, танҳо рӯзи 25-уми октябри имсол дар ҳамаи 19-навоҳӣ 2697 тонна пахта ҷамъ овардаанду бас. Барои 1-ноҳия 142-тонна, барои ҳар хоҷагӣ ҳатто 1-тонна ҳам рост намеояд. Вале, на ҳама навоҳӣ дар 1 рӯз то 100-тонна пахта мечинанд. Боз ҳам барои мисол, ноҳияҳои Кӯлобу Восеъ ва Ҳамадонӣ мутаносибан дар санаи 25-уми октябр 60, 15 ва 137-тонна пахта ҷамъоварӣ кардаанд.

Бино ба маълумоти оморӣ, то рӯзи 25-уми октябр хосили рӯёндаи пахта дар ҳамаи вилояти Хатлон, яке аз минтақаи бузурги пахтакорӣ, 128739-тонна, ё 55-фисади дурнаморо ташкил додааст. Нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта пахтакорон зиёда аз 105 ҳазор тонна кам пахта ҷамъоварӣ намудаанд. Ин дар ҳолест, ки имсол бо супориши Президенти ҷумҳурӣ ва тибқи маълумоти пешакӣ, майдони пахтазор дар ҳамаи навоҳии пахтакор зиёд шуда буд. Аммо, ҳосилнокӣ аз ҳар 1 ҳектор 11-13 сентнериро ташкил додааст. Воқеан, ин рақам ҳам воқеият надорад. Зеро, ба иқрори баъзе аз хоҷагидорон, ки намехостанд номашонро ошкор намоем, дар маврид ҳукуматҳои маҳаллӣ эшонро маҷбур мекарданд то «ба истилоҳ ПК, ё варақаи баҳисобгирии пахтасупориро аз корхонаҳои коркарди пахта харида, маълумот пешниҳод намоянд». Дар дигар маврид,  роҳбарони ноҳияҳо ба хотири иҷрои супориши Президент, масъулинро маҷбур мекунанд, то ҳисоботи бардурӯғ дар мавриди зиёд нишон додани майдони кишти пахта ба «боло» пешниҳод намоянд. Ин андешаи муаллиф нест, дар ин бора дар долонҳои ҳукумат ва идораҳои кишоварзӣ мегӯянд. Зеро, дигар ин ашёи пурқиммати стратегӣ аз ягон ҷониб назорат бурда намешавад ва пахтакори тоҷик ҳам акнун мисоли пахтакорони советии Узбекистон ба изофанависӣ мепайвандад.

Чаро ҳосили пахта кам мешавад?

Ин саволест, ки  бояд олимону мутахассисони соҳа ба он ҷавоб ёбанд. Аниқтараш, ҳанӯз барвақттар бояд ҷавоб меҷустанд.

Тавре дар боло гуфтем, ҳосилнокии 40-60 сентнерӣ то ба 10-15 сентнерӣ омада расиду масъулинро аз он парвое нашуд. Кор то ба ҷое расид, ки Президенти мамлакат аз ин гуна фаолият изҳори нигаронӣ намуда, амри махсус барои зиёд намудани майдони пахтазор дод. Пахта, ки ашёи қиммату ҳам серхаридор дар бозори ҷаҳонӣ мансуб аст, мақсади Пешвои миллат ҳам бо ҳамин восита беҳтар кардани сатҳи зиндагонии деҳқон буду ҳаст. Вале, мутаассифона дар ин бора ҳанӯз касе на дар Ҳукумат, на дар вазорати кишоварзӣ, на дар ҳукуматҳои маҳаллӣ аз ин пешниҳоди Президент дастгирӣ намекунанд. Ченаки заминҳои пахта дар маҳалҳо сар-сарӣ анҷом меёбаду комиссион тақрибан дар ягон ҷо «изофанависиро» ошкор намекунанд ва ё кунанд ҳам хеле кам.

Гузашта аз ин, ба ҳосилнокии пахта ягон масъул ҷавобгӯ нест ва касе ба он аҳамият ҳам намедиҳад. Масалан, бо ҳамин савол ба идораҳои кишоварзии навоҳии минтақаи Кӯлоб муроҷиат кардем. Дар ҳама ҷо як ҷавоб буд, соли гарму хушк омад. Ҳол он, ки пахта растании гармипарвар буда, тибқи иттилоъ, камбуди оби техникӣ дар ягон хоҷагии пахтакор дар ҳамин сол ба мушоҳида нарасидааст. Мантиқан, ин ҷавоби масъулон бепоя буд.

Вирусе, ки асрорашро олимон маълум накарданд

Аммо, хоҷагидорон аз дигар чӣ нороҳат буданд. Деҳқонони минтақа мегӯянд, як беморие рӯйи пахта омад, ки ба якбор гулу шона ва куракҳои пахта рехтан гирифтанд.

Сайҳомид Саидов, як корманди Раёсати кишоварзии ноҳияи Восеъ гуфт,  сабабҳои асосии ҳосилнокии ками пахта ин нарасидани агрономҳо, набудани нақшаҳои киштгардонӣ ва обдиҳии саривақтӣ, нарасидани заҳру химикатҳо ва нуриҳои минералӣ ва аз ҳама муҳимтар, набудани ягон ташхисгоҳи химикатҳо, ё ба истилоҳ агрохимлаборатория мебошад. Ба андешаи ин ҷаноб, дар зердастии ҳукумати маҳаллӣ қарор ёфтани идораву мутахассисони кишоварзӣ низ як омили камфаолиятии хоҷагиҳои деҳқонӣ шудааст. ӯ мегӯяд: «чун кормандони Раёсати кишоварзӣ дар итоати ҳукумати ноҳия ҳастанд, чӣ супорише ки аз ҷониби ҳукуматдорон меояд, иҷборан иҷро хоҳанд намуд. Дигар фикру андешаи мутахассисони соҳаро агар хоҳанд гӯш мекунанд, вале ба роҳ намемонанд. Аз ин хотир, на хоҷагидор ба идораи кишоварзӣ гӯш медиҳаду на роҳбарони ноҳия. Ҳатто ҳисоботу маълумоти хоҷагиҳоро Раёсат аз агентии омор дастрас мекунад».

Иллати дигари камҳосилӣ камбуди тухмиҳои серҳосилу босифат мебошад. Тақрибан дар ҳамаи навоҳӣ хоҷагиҳои тухмипарвар вуҷуд доранд. Масалан, танҳо дар ноҳияҳои Кӯлобу Восеъ 6 хоҷагии тухмипарвар ба ном фаолият мекунанд. Аммо ин хоҷагиҳо ба ягон хоҷагӣ тухмӣ нафурӯхтаанд. Аз ин ҳам гузашта, дар аксари маврид хоҷагиҳои тухмипарвар барои худашон аз дигар ҷо тухмӣ харида (!!!), мекоранд.

Дорӯҳои хитойӣ бесифатанд ё баҳонаи навбатӣ

Бино ба хабар, имсол аксари хоҷагиҳои пахтакор аз тухмӣ, заҳрхимикат ва нуриҳои чиноӣ харида, истифода бурдаанд. Ба иқрори хоҷагидорон ҳамаи ин маҳсулоти чиноӣ бесифат буда, дар баъзе маврид нишонаи баръакс медодаанд. Ҷура Абдуллоев, сардори Раёсати кишоварзии Кӯлоб гуфт, дар 1-ҳектор замини ҷуворимакка ним ҳекторашро заҳри хитойӣ задему ними дигарашро не. Ахиран, ним ҳектор замини заҳрзада касалманд гаштаву ба пуррагӣ хушк гардид, вале, қисмати заҳрнозада расидаву ҳосили хуб  дод.

Ба ҳамин монанд, деҳқонони фархорӣ ва ҳамадонигӣ ҳам гила аз заҳрдоруҳои чиноӣ намуданд. Онҳо мегӯянд, баъди қабули заҳрдоруҳои хитойӣ,  баргҳои растании пахта якбора пажмурдаву хушк гашта, гулу шонаву куракҳо пайи ҳам ба рехтан даромаданд. Аҷиб он будааст, ки заминҳои ҳамсояи заҳрнозада ҳам  касал шудан мегирифтанд. Деҳқонони фархорӣ барои ҳалли ин касофат ба Вазорати кишоварзӣ ва дигар идораву институтҳои марказӣ муроҷиат кардаанд, то ин вирусро муайян карда, кумакашон намоянд. Олимони соҳа дар ҳалли он оҷизӣ кардаанд ва гуфтаанд, ки аз ин гуна беморӣ бехабаранд.Аммо, Алихон Холиқзода, муовини раиси ноҳияи Ҳамадонӣ мегӯяд, баъди инкишофи ин беморӣ аз агрономҳои солхӯрдаи ноҳия кумак хостааст. Ба ақидаи эшон, ин вируси ба истилоҳ «Табачный трипс » буда, ҳанӯз аввали солҳои асри гузашта дар Тоҷикистон ба қайд гирифта шудаву ҳамон солҳо ба пуррагӣ нест карда шуда буд. Тайи тақрибан 100-сол ин беморӣ таҳдид намекард, дақиқан онро овардаанд. Табобати он аз агрономҳо не, аз олимони соҳа бастагӣ дорад.

Пахтаи тоҷик аз даст меравад?

Биёем сари андешаи Сайҳомид Саидов, корманди Раёсати кишоварзии ноҳияи Восеъ, ки гуфта буд дар ҷумҳурӣ агрохимлабораторияҳо фаол нестанд. Агар ин ташхисгоҳҳо фаолият мекарданд, аз заҳрдоруву нуриҳои бесифату ҳам зиёновар пешгирӣ кардан мумкин буд. Яъне,  фурсати он расидааст, то  мутахассисони соҳа дар Вазорати кишоварзӣ, ки бо шиму костюму галстук карру фарр доранду бо мошинҳои хизмативу маоши баланд   кайфу сафо мекунанд, дар пайи иҷрои вазифаашон «камари ҳиммат» банданду интизори супориши Президент нашинанд, то ҳамон маоши мегирифтаашонро ҳалол кунанд. Агрохимлабораторияҳоро агар фаол накунед, дигар ҳосили баланди пахтаро дар хоби шаб ҳам нахоҳед дид.

Колхозро бояд баргардонид

Заминро  ба деҳқон гардондем. Замин соҳибашро ёфт. Ин шиорҳои замони аввали тақсимоти замин дар Тоҷикистони навистиқлол буд. Аммо, вақт ва таҷриба нишон дод, ки ин раванд  бархӯрди манфиати халқу ҳам деҳқон набудааст. Як назари оддӣ, на профессионалӣ, нишон медиҳад, ки идораи замин дар даст нест. Гумони ғолиб бар он аст, фурсате расидааст, ки заминро аз дасти ба истилоҳ «соҳибаш» бозпас гирифт ва ҳамон сохти колхозиро ба роҳ монд. Зеро ин «соҳибон» заминро бесоҳиб кардаанд! Гузашта аз ин, тибқи як Қарори Ҳукумати ҶТ дар бораи тасдиқи Консепсияи истифодаи замин аз 31 августи соли 2004, таҳти № 349 омадааст, ки майдони пахтакорӣ барои хоҷагиҳои оилавӣ ва инфиродӣ на камтар аз 10-ҳектор  ва ҷамъиятӣ зиёда аз 50-ҳекторро ташкил бояд диҳад. Вале, дар ҳоли ҳозир хоҷагиҳои деҳқонӣ дар майдони 1,2,3-ҳектор пахта мекоранду тақрибан ҳосиле ба даст намеоранд. Чунки дар ин хоҷагиҳо на агроном ҳасту на мутахассиси соҳа, на заҳр мезананду на нурии минералӣ. Ба андешаи мутахассисон, ин раванд усулан ба фоидаи кор нест ва бегумон ба нестӣ ва камҳосилии замин мерасонад. Як иллати ҳосилнокии паст низ ана ҳамин ҷо ниҳон аст.

Ба ҷойи хулоса

Дар ҳоле, ки пахтакорони тоҷик аз ҳосили нохубу хушкиву гармиву бемориҳои нави пахта шикоят доранд, пахтакорони чиноӣ, ки ҳамагӣ дар чандсад ҳектор майдон дар ноҳияи Данғара пахта коридаанд, ҳосили баланд ҷамъоварӣ намуданд. Ба пахтазори ин аҷнабиён назар андӯхта, гумон мекунӣ, ки болои майдон барф рехтааст. Ҳалолашон бод, ки ҳам замин гирифтанд, ҳам пахта кишт карданд, ҳам ҳосили баланд рӯёнданд ва ҳам пахтаи тоҷикиро бемору… беобрӯ намуданд. Ва агар ин раванд дуруст бошаду аз он сари вақт пешгирӣ нашавад, он рӯз дур нест, ки пахтаи тоҷикро эшон монополия карда, аз худ кунанд. Мо ҳӯшдор додем, дигар олимону пахтакорони тоҷик медонанду  чиноиҳо.

Аслиддин  Достиев

РАИСИ ВИЛОЯТРО ФИРЕБ...


РАИСИ ВИЛОЯТРО ФИРЕБ ДОДАНД

Яке аз иқдомҳои неки сарвари давлат Пешвои миллатамон ин шинонидани дарахтони мевадиҳандаю сояафкан ва сарсабзгардонидани диёрамон мебошад. Аз ин рӯ ҳамасола дар тамоми шаҳру ноҳияҳои кишвар ярмарка- фурӯши ниҳолҳо баргузор мегардад. Ин ид «ярмарка» дар шаҳри Кӯлоб имсол 15 январ дар назди донишгоҳи Кӯлоб баргузор гардид, ки ҳама масъулин аз Кулоб, Восеъ, Данғара, Темурмалик, Ҳамадонӣ, Фархор, Ховалинг, Муъминобод, Балҷувон ва  Шоҳин иштирок карданд. Аз ин маърака муовини раиси вилояти Хатлон Курбонбой Ҳакимзода дидан намуда,  беҳтаринҳоро бо ифтихорнома сарфароз гардонид. Ва аммо иддае аз масъулини бесалоҳият дар инҷо ҳам даст ба фиреб заданд.

Даст холӣ, кисса пур…

Як чиз боиси таъкид аст, ки ҳама масъулин аз ноҳияҳо бо дасти холӣ вале киссаи пур омаданд. Гап сари он, ки танҳо аз 3 ноҳия дарахтҳоро ба ярмарка оварданду тамом. Ин ҳам бошад Фархор, Ҳамадонӣ ва Восеъ, дигар ҳама аз деҳқонони минтақаи Кӯлоб аз номи ноҳияҳо баромад намуданд. Дар дилхоҳ хайма даромада пурсӣ, ки ниҳолҳо аз куҷоянд, посух як аст: «Мо аз «Лесапутовникем», 100 сомонӣ ба мо доданд ва гуфтанд, ки аз номи ноҳияи мо баромад кунед. Ин ҳолатро дар хаймаҳои Темурмалик, Муъминобод, Ховалинг ва дигар ноҳияҳо дидан мумкин буд. Бо чанд нафар масъулин ҳамсӯҳбат шудам, яке аз онҳо, ки аз гуфтани номаш худдорӣ кард, чунин гуфт:

«Кадом гумроҳ  аз ноҳияҳои дурдаст дарахт пушт карда меояд, вақте дар хоҷагии боғпарварии ноҳияи Восеъ, ки 2 км аз шаҳри Кӯлоб дуртар воқеъ аст дарахт бисёр. Ин кишоварзон дарахтони худро дар бозори Кӯлоб бе ярмарка ҳам савдо мекунанд, мо онҳоро киро мекунем, дар ярмарка аз номи мо дарахт савдо мекунанд, кӣ медонад, ки ин дарахтони ноҳияи моян аз Восеъ?

Як нафари дигар, ки худро Зафар Холиқов, муовини раиси ҷангали ноҳияи Муъминобод муаррифӣ кард чунин гуфт:

«Ҳамаи дарахтони мо аз ноҳияи худамон оварда шудааст.»

Ва  аммо  нафаре, ки дар дохили хаймаи Муъминобод ба намоиш ва фурӯши ниҳол машғул буд чунин гуфт: маро пул доданд, ки омада аз номи онҳо баромад кунам, аслан ман аз «Лесапутовникам».

Минбаъд аз масъулин хоҳиш мекунем, ки ақалан дарахтфурӯшони бегонаро ба ҷуз 100 сомонӣ додан, боз таъкид кунанд, ки сиро фош насозанд, набошад ҳамаамон шарманда мешавем.

Магар мушкил аст аз ноҳияи худ пушти мошини сабукрав ё ягон «тангем» 500-1000 дарахт овардан. Бовар дорем, бо ҳамон 100 сомонӣ метавон ба мошин бензин рехт ва ба Кӯлоб дарахт овард, аммо ин мардум ончунон аз фиреб лаззат мебардоранд, ки аз қавли рост онқадар ҳаловат намебаранд.

Пас, суоле матраҳ аст, ки ба чӣ хотир муовинон ва масъулини шаҳру ноҳияҳо бе ягон азоби виҷдон Пешвои миллат, раиси Вилоят ва муовини ӯ Қурбонбой Каримовро фиреб медиҳанд? Каримов бо умед аст, ки навоҳӣ дарахтони худро ба маъраз гузоштаанд, аммо масъулини бемасъулият ҳамаро баякбор фиреб додан мехоҳанд. Мо ҳам гумон кардем, ки агар ҳафтавори «Пайк» ин ҳақиқатро нагӯяд он фақат барои раиси вилоят пӯшида мемонад, аммо мардум онро медонанд-ку. Писханд мезананд.

Бинобар ин, барои он, ки писханди мардум бемаънӣ шавад, мо аз раиси вилоят хоҳиш дорем, ки намоиш-ярмаркаи ниҳолро бори дигар дар шаҳри Кӯлоб баргузор намуда, бо назардошти эроди гирифтаи мо гузаронанд, то иқдоми Пешвои миллат иҷро шаваду фиреб ба майнаи масъулин ва мардум таъсири бад нагузорад.

Чун нек нигарӣ ҳатто ҳамин фиреб-ярмарка ҳам фоида дошт, аммо хуб мешуд, агар кор бефиреб сурат мегирифт ва фоидаи бештар ба соҳаи кишварзӣ меовард.

Қурбонбой Каримов бошад, ба андешаи мо чорабиниро дар сатҳи баланд гузаронд, аммо аз куҷо донад, ки масъулини айёр ҳамаро фиреб карданд?

Муҳаммади Мӯсавӣ

Қаллобон дастгир шуданд

Қаллобон дастгир шуданд

Акобирзода Дилшод сардори шӯъбаи Раёсати Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар минтақаи Кӯлоби вилояти Хатлон зимни нишасти матбуотӣ, рӯзи 30 январ қайд кард, ки аз тарафи кормандони Агентӣ 2 нафар кормандони Шӯъбаи Вазорати корҳои дохилии минтақаи Кӯлоб бо ҷурми қаллобӣ дастгир шуда, нисбаташон парвандаи ҷиноятӣ боз кардаанд. Рустамов Илҳом корманди хадамоти муҳофизати шаҳри Кӯлоб ва корманди ШВКД Рустамов бо ҷурми қаллобӣ дастгир шуданд, ки дар якҷоягӣ барои тасарруфи беш аз 13 000 сомонӣ айбдор дониста мешаванд. Алайҳи ин ду нафар бо моддаи 247 қ 4 барои қаллобӣ бо истифода аз мақоми хизматӣ парвандаи ҷиноятӣ боз кардаанду тафтишот идома дорад.

Инчунин нисбати Одинаев Ҳамза  корманди идораи Корхонаи фаръии бақайдгирии давлатии (МБТИ) минтақаи Кӯлоб барои тасарруфи беш аз 7 ҳазор сомонӣ парвандаи ҷиноятӣ кушода шудааст.

Каримов Шодмонхон масъули кумитаи замини ҳукумати ноҳияи Шоҳин аст, ки бо ҷурми қаллобӣ аз тарафи кормандони бахши Агентӣ ба даст афтодааст.

Амонатбонк, «Агроинвестбонк» ва «Содиротбонк» ба қавли Акобирзода фасодсадатарин бонкҳо дар соли гузашта маҳсуб мешаванд.

Нисбати як нафар масъули бонки хурди «Оксус» низ барои тасарруфи 75 000 сомонӣ парвандаи ҷиноятӣ боз шудааст.

Тибқи 137 санҷишҳои гузаронидашуда, қайд кард ҷаноби Дилшод Акобирзода, ба маблаѓи умумии 3 726 365,5 сомонӣ зарари молиявӣ ошкор карда шудааст. Аз ин ҳисоб ҷиноятҳои содиршуда ба ниҳодҳои зайл тааллуқ доранд:

Ҳокимияти маҳаллӣ-23 ҷиноят, нисбати 16 нафар

Вазорати Маориф ва Илм- 9 адад нисбати 8 нафар

Вазорати мудофиа- 2 адад нисбати 2 нафар

Вазорати Корҳои Дохилӣ- 2 адад нисбати 2 нафар

Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ- 6 адад нисбати 6 нафар.

Вазорати кишоварзӣ- 5 адад нисбати 4 нафар.

Кумитаи идораи замин ва геодезии Ҷумҳурии Тоҷикистон-3 адад нисбати 1 нафар.

Дар ҳамин нишаст хабарнигорон иброз доштанд, ки тибқи шикояти шаҳрвандон 3 ниҳоди давлатӣ аз назари онҳо фасодзадатарин ниҳодҳо маҳсуб мешаванд, ин ҳам бошад идораи САҲШ, Идораи бақайдгирии Давлатӣ ва идораи Нотариалӣ.

«Пайк»

КОРХОНАИ БЕГ САБУРОВ...

КОРХОНАИ БЕГ САБУРОВ ДАРДИ САРИ КИСТ?

ё

Қарзҳои андоз кай пардохт мешаванд?

Корхонаи ҶДММ «Хишти Кӯлоб» аз нозироти андоз ба андозаи 1,3 миллион сомонӣ қарздор мондааст. Бо ин қарз корхона дарди сари шаҳри Кӯлоб ва ноҳияи Мӯъминобод гаштааст. Гап сар  он, ки ин корхонаи дар гузашта «роҳати ҷон»-у ҳамакнун баъди хусусӣ шудан «дарди сар»-ро касе ба зиммаи худ гирифтан намехоҳад. Он дар марзи ноҳияи Муъминобод ва Кӯлоб наздик ба деҳаи Тебалай ҷойгир аст. Дар гузаштаи начандор дур ин ду ноҳия барои молик шудан ба ин корхона талош меварзиданд. Дар нишасти матбуотии раиси шаҳри Кӯлоб гуфтанд, ки корхона ба мувозинаи ноҳияи Мӯъминобод гузаштааст, аммо дар нишасти хабарии Мӯъминобод муовини раиси ноҳия Абдуллоев иброз дошт, ки корхонаи «Хишти Кӯлоб» аз мувозинаи ноҳияи Мӯъминобод бароварда шудааст.

Бақияпулиҳои андоз шармандагӣ меоранд

Сабаби безор будани ду субъекти хоҷагидор қарзи корхона аст, ки ба мувозинаи касе афтад бақияпулиҳои андози он бамаротиб меафзояд ва обирӯяш мерезад. Ба замми ин корхона мувоҷеҳи муфлисӣ гаштааст.

Бақияпулиҳои андози шаҳри Кӯлоб мисли баъзе навоҳии минтақа сол то сол зиёд шуда, хеле афзудааст.

“Бақияпулиҳои андози шаҳри Кӯлоб ба 01-ноябри соли 2016 -13,3 миллион сомониро ташкил дод, ки нисбат ба аввали сол 3,2 миллион  сомонӣ зиёд мебошад. Сабаби зиёд гардидани бақияпулиҳо ин ба нозироти андоз дар шаҳр вобаста гардидани Кооперативи тиҷоратии М.С. А. Ҳамадонӣ ва ҶСК “Пахтаи Кӯлоб” мебошад”-омадааст дар ҳисоботи муовини соҳавии раиси шаҳри Кӯлоб. Ин ҳам дар ҳоле, ки қарзи “Корхонаи Хишт” бештар аз “Пахтаи Кӯлоб” ва хоҷагии Ҳамадонӣ дар якҷоягӣ мебошад. Пас, чаро дар ҳисобот сабаби асосии афзоиши бақияпулиро “Хишти Кӯлоб” намегӯянд? Гуфтан ё нагуфтанашон барои мо муҳим нест, аммо барои кам шудани бақияпулиҳои андози шаҳр ва афзудани обирӯи Кӯлоб аҳамияти бузург дорад. Номбар накардани ин корхона маънии онро дорад, ки минбаъд ҳам касе паи ситонидани андози ин корхона намегардад. Соҳибкори “Корхонаи Хишт” мӯҳтарам Бег Сабуров низ аз беҳавсалагии шаҳрдорон истифода бурда дар фикри супурдани андози корхонаҳои худ намегардад. Чаро корхонаҳо? Чунки дар баробари “Хишти Кӯлоб” корхонаҳои пояфзолбарорӣ, пахта ва равғани Кӯлобро ҳам ҳамин вазир-соҳибкор харида гирифтаасту ҳама бефаолиятанд. Бихарад, ошаш шавад, мо бахил нестем, аммо корхонаҳоро кор бифармояд, то мардум ҷои кор ёбанду аз лаззати сиёсати пешгирифтаи Пешвои Миллат, Президенти мамлакат мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бархурдор шаванду лаззат баранд. Дар гузашта дар ин се корхона ҳудуди 2000 коргарон кор мекарданду маош ба даст меоварданду рӯз мегузарониданд ва ин се корхона ифтихори шаҳри Кӯлоб чӣ ки ифтихори тамоми Тоҷикистон буданд. Замони Шӯравӣ чанд сол дар Осиёи Миёна сазовори ҷоизаҳои бонуфуз гашта буданд.

Нест бод саноат, зинда бод меҳмонхонаҳо!?

Агар соҳибкор мисли корхонаҳояш муфлис мебуду бепул гапи дигар буд, аммо соҳибкор алҳол машғули сохтмони азими навбатӣ аст. Дар як қисмати “Боғи Фарҳангӣ”-и Кӯлоб тасмим дорад сохтмони меҳмонхонаи бузурги сеюми худро оғоз кунад. Қабл аз ин дар паҳлӯи “Маҷмааи Варзишӣ” меҳмонхонаи бузург сохта буд. Баъди он меҳмонхонаи “Чинор”-ро, ки он ҳам хеле боҳашамат аст сохт.

Хуб мешуд, агар соҳибкор се корхонаи моли шахсиашро барқарор карда ба истифода медоду сипас аз пули даромади ин корхонаҳо сето не, сито меҳмонхона месохт. Хосса ин корхонаҳои азим то ҳанӯз замина барои эҳё шудан доранд.

Дар гузаштаи начандор дур, дар ҳамин замони истиқлолият, соли 2003-2007 қариб ҳамаи сохтмонҳои ҷашнии 2700 солагии шаҳри Кӯлоб бо хишти корхонаи хишти шаҳри Кӯлоб сохта ба истифода дода шуданд. Аз хиштҳои босифат ва мустаҳками ин корхона касе аз сохтмончиён шикоят накард. Он вақт садҳо нафар дар ин корхона соҳиби ҷои кор, маош ва хӯроки гарми бепул буданд. Он вақт барои утоқи кории директори корхона Мирзомурод Расулов даромадан кори осон набуд, номнавис мекардӣ, навбат мепоистӣ.

Баъзе аз масъулин иллати асосии муфлисшавии корхонаро қатъ гардидани кони гази “Хоҷа-Сартез” медонанд. Гап сари он, ки корхона бо ин газ фаолият мекард. Ба андешаи мо ин нодуруст аст, чунки ҳоло бубинед, ки корхонаҳои хишт бе газ ҳам фаолият доранд ва хишти босифат мебароранд. Ҳамон замон ёд дорам, ки директори вақти он Мирзомурод Расулов қабл аз муфлис шудани кони “Хоҷа-Сартез” хеле даводав карда корхонаи хиштро бо ангишт мутобиқ кунонд. Дастгоҳи ангишт хеле моҳирона сохта шуда буд, ки бо ангишти кам хишти зиёд истеҳсол мешуд.  Аммо базудӣ соҳибмулки корхона раҳматии Чолов директорро аз кор пеш карду умури корхонаро ба дасти ақрабои худ дода ҳолашро табоҳ кард. Инак корхонаи азими ҶДММ “Хишти Кӯлоб” аз борон гурехта ба барф зад. Баъди харидорӣ шудани он аз ҷониби Бег Сабуров батамом аз кор монд.

Чӣ бояд кард?

Дар мавриди эҳё шудани корхонаи хишт ҳафтавори “Пайк” се пешниҳод дорад, ки пешкаши хонанда ва масъулин мегардонад.

Бег Сабуров аз рӯйи оини ҷавонмардӣ онро ба фурӯш гузорад, то соҳибкори дигаре онро бо нархи харидаи Сабуров харидорӣ кунад. Сипас дар якҷоягӣ бо мардуми хайрхоҳи шаҳр, бо маблағҳои хайрия ва худи соҳибкор онро дар 1 соли оянда ба истифода диҳад ва ҷавонони шаҳри Кӯлоб дар он кор карда маош дарёфт кунанд.

Соҳибкори кунунӣ дар заминаи ин завод, заводи истеҳсоли шиша сохта ба истифода диҳад. Хосса коршиносон гуфтаанд, ки қуми минтақа барои истеҳсоли шиша муфид аст.

Корхонаро метавон ба корхонаи азими истеҳсоли хиштҳои сабук аз партовҳои шаҳр табдил дод. Инҷо партовҳои металлиро ҳам метавон ҷамъоварӣ карда коркард кард ё ба фурӯш гузошт.

Маблағҳои дотатсионӣ пурра пардохт намешаванд

Агар масъулин инро қабул надоранд, пас бо фикри худ коре кунанд, ки дар Кӯлоб 65 корхонаи саноатии дарди сар набошаду ҳамагӣ 5 то бошаду садҳо нафар дар онҳо кор кунаду буҷҷаи шаҳр аз ҳисоби андозҳои онҳо пур шавад.

Ҳоло бошад нақшаи андозҳои навоҳӣ ҳар сол дар ҳоли афзоиш асту манбаи даромад мисли пештара боқӣ мондааст. Нақшаи андози бисёр навоҳӣ аз 1 то се миллион сомонӣ дар як сол афзудаасту навоҳии бечора аз ӯҳдаи иҷрои нақшаи буҷҷа набаромада истодаанд. Ин дар ҳоле, ки соли гузашта ҳам нақшаи андози навоҳӣ ё 100, 00% иҷро мешуд ё умуман иҷро намешуд.

Маблағҳои дотатсионӣ ҳам соли гузашта ба буҷҷаи навоҳӣ ба пуррагӣ пардохт нашуданд. Ин нақша 94-95 % иҷро шуд, ки ба некуаҳволии мардум бетаъсир намонд.

Суроғаи мо:

Joomla ru