Пайк

ХАБАРҲО

Ҳама ашёи Сарихосор кӯҳна аст

Ҳафтаи гузашта сафари Сари Хосор доштем. Он ҳам бо кумаки бевоситаи раиси мӯҳтарами Мақомоти Иҷроияи Ҳокимияти Давлатии ноҳияи Балҷувон Маърифат Зоирзода. Ҳадаф дидани ҳамон шаршараи афсонавии он мавзеъ буд. Хонандаи ҳушманд шояд гумон кунад, ки мо ҳам мисли дигарон боз дар бораи он шар-шара қисса мекунем, аммо на, ин бор мо дар бораи дигар мӯъҷизоти Сари Хосор қисса карданием ва албатта камее дар бораи шар-шара.

Хуллас, баъди машаққати зиёди бероҳагӣ, баъди камаш 5 соати ҳаракат бо мошинҳои тамғаи «УАЗИК» билохира ба деҳаи Шайдон, ки маркази маъмурии деҳоти Сари Хосор маҳсуб мешавад расидем. Раиси ҷамоати ин мавзеъи хеле хушбоду ҳаво ва салқин Ҳасан Ҷангиев моро бо меҳри бепоён галстук ва туту чормағз пешвоз гирифт. Барои чӣ галстук ё ба тоҷикӣ гарданбандро ёдовар шудам, дар ҳоле, ки дар шаҳрҳои обод нисфи мардум аз он истифода мекунанд, чунки Сари Хосор шаҳр нест, балки ҷиҳати бероҳагӣ рустоест хеле дур аз тамаддун ва табиати дастнорас дорад. Ҳамин галстуки раис аз ашёи каме буд, ки хабар аз тамаддун ва ба ақидаи ҷазиранишинони Аврупо замини калон медод. Тамаддун ба ин мавзеъ хеле кам сар халондааст. Ба назарам намуд, ки инҷо ҳама ашё кӯҳна асту қадима. Хонаҳо, шуғҳои атрофи ҳотаҳо, сангоб, дарахтон, харсангҳои азимҷусса, кӯҳҳо, суфраю катҳои мардум, ашёи рӯзгор ҳама кӯҳна буду дарак аз тамаддуни қадимаи ин мардум медод. Инҷо дарак аз рӯзгори 800 сола қадимаи миллати мо медиҳад. Одамон дар инҷо чашмтангу дилтангу пасту пақана ва манқаю каҷпо нестанд. Балки симои қадима ва зебои миллатро доранд-қадбаланд, чашмкалон, мӯйлабсиёҳ (занҳо намоён нестанд) , самимӣ, якрӯ ва хеле меҳрубону меҳмоннавоз. Ин хислатҳои хубро раиси ҷамоат Ҳасан ҳам доро буд. Шояд ин мардум ҳангоми шикор ё сайри кӯҳсор хеле бадқаҳру бадҳайбат бошанд, аммо дар рӯбарӯйи меҳмон хеле фурӯтану меҳрубон буданд. Мо 15 нафар журналистонро раиси ҷамоат баъди гарм пешвоз гирифтан ба Шипдара бурд. Мавзеест мисли дигар деҳот дар соҳили пирсангоб, ки ду тарафаш бо кӯҳҳои осмонбӯс маҳкам асту кӯҳҳо дарахтпӯшанд. Ҳамон чанорҳои бузургу қадима дар ҳамин леҳа маҳфузанд. На танҳо ин бор, ки шояд ду ҳазор сол пеш маҳфуз буданд. Шакли решаҳои рӯйи замину зери замин баромада, шоху барг, танаи ғафсу сухта дарак аз қадима будани ин дарахтон медиҳад. Атроф пур аз ҳезум бошад ҳам каксе ба онҳо даст намерасонд. Хурофот буд, ки ин бор дар хизмати мардум, аниқтараш табиат қарор дошт. Аз яке аз сокинони маҳалл пурсидем, ки чаро ҳезуми рехтаро истифода намебаред. Гуфт убол аст. Фалонӣ истифода бурду ба бало гирифтор шуд. Боз гуфтем магар дигарон, ки ҳезумро истифода набурданд ба балоҳо гирифтор нашуданд, посух дод, ки танҳо баъди истифодаи ҳезум ба бало гирифтор шуд.

Дигар ин мардро бо саволҳои худ азият надодем, чунки ин бор ҳамин хурофот, ки дар дигар ҷойҳо боиси бадбахтии мардум гаштааст дар инҷо ба фоидаи муҳити атроф хизмат мекард. Чаноре, ки мо дар наздаш қарор доштем хеле азимҷусса буду мисли чанорҳои дигари пир дарунаш сухтаю ковок. Харсанги бузурге, к ибо мурури садсолаҳо бо муҷарради бузург шудани чанор дохили он гашта буду мисли мизи кори утоқи як раис шуда буд. Гуфтанд мӯйсафедон ёд медиҳанд, ки саду панҷоҳ сол қабл дар дохили ин чанор мактаб буду сипас ҷувози равғанкашӣ.

Дар ҳақиқат масоҳати дохили чанор шояд ба ин имкон медод. Мо ҳам мисли ҳар як сайёҳи нодидаю кунҷкоб дар дохилу беруну сари шохҳои ин чанорҳо расм гирифтем. Ин чанорҳо шояд давраҳоеро дар хотир доштанд, ки миллати тоҷик баъди муҳорибаҳои шадид бо аҷнабиёни ғосиби мақдунӣ ва арабу муғул ғулом шудан нахоста ба ин мавзеъи дастнорас фирор кардаву зиндагӣ ихтиёр карданд. Ин ҳама ашёи кӯҳнаю қадима исботи дигари ақидаҳои муаррихони қадиму муосир аст.

Хусусияти дигари ин мавзеъ ҳамин аст, ки мардум дар деҳаҳо мисли ҳазорҳо сол пеш зиндагии қабилавӣ ба сар мебаранд. Дар ҳар деҳа фақат мардуми як авлод зиндагӣ ба сар мебаранд. Ҳамин тавр деҳаҳои Раҳимовҳо, Муҳаббатовҳо, Шариповҳо қад қадди сангоб мавқеъ доранд. Инҷо марде буд, ки аз як зан 20 фарзанд дошт. Ҳамаашон солиму бардам ва соҳиби хонаву оилаи ободи худ. Деҳаи ин қавм ба номи сардори оила Давлатобод унвон дошт.

Дар хонаи истиқоматии раиси ҷамоат Ҳасан Ҷангиев чормағзи бузургсолест, ки хонадор онро хеле ҷавон унвон мекунад. ӯ мегӯяд ин чормағзро бибиям нишондаасту хеле ҷавон аст-100 сола. Барои ҷавон буданаш ин қадар ҳосили фаровон дорад.

Чанд тути азимҷуссаи дигар ҳам дар даромадгоҳи ҳавлӣ буд, ки онҳо, мувофиқи гуфтаи раис, ки аз қавли олимони бо тутҳо ошно гуфт, ҳудуди 700 то 1000 сола буданд. Аммо ҳамонгуна ҷавону серҳосил. Боз ҳам танаи тут, шохҳои азим, решаҳои ғафси рӯйи замин шаҳодат аз бузургсолиашон медод. Воқеан мардуми ин мавзеъ низ хеле зебоянду тануманд ва нисбат ба синну солашон ҷавонтар.

Бояд гуфт ба шаршара роҳ аз Балҷувон ҳам ҳаст ва ҳам аз Ховалинг. Чанд соли пеш мо аз самти Ховалинг пиёда ба ин мавзеъ сафар карда будем. Дар бораи табиати биҳиштосо-дарахтони зебо гулу майсаҳои беҳамто, чашмаҳои миусаффо, ҳавои хеле тозаю серкислород дар мақолаҳои се соли пеш навишта ба чоп дода гуфта будам.

Инак, расидем ба шаршараи афсонавӣ. Аз баландии қариб 100 метр ҷӯйбор чӣ ки дарё рӯйи харсангҳо ҷастухезкунон сарозер мешавад. Сад ранг асту сад шакл ва сад садои форам. Мӯъҷизаи бузурги шаршара ҳамин аст, ки ин ҳама дарёи бузург аз зери замин мебаромадаасту чашма аст. Шахсан ман чунин дарёи аз зери замин мебаромадаро дар умрам на дида будам ва на шунида.

Муҳим ҳамин, ки дар ҷумҳурии халқии Чин ҳам чунин шаршара мавҷуд аст. Ҳолдонҳо мегӯянд шаршараи он мавзеъ на он қадар табиӣ аст. Он мардум бало ба таври сунъӣ шаршара бунёд кардаанд. Боз ҳам муҳим бунёди шаршара нест, балки маблағе аст, ки аз фурӯши фотообойҳо ва ашёи дигар бо шаклу акси ин шарашара ба даст меояд. Ин маблағ дар маҷмӯъ баробар ба миллионҳо доллар мешавад. Соҳибкорони аз ҳисоби шаршара даромад гирифта ҳаққи ҳалоли шаршараро медиҳанд. Дар натиҷа як шаршараи нимасунъӣ ба гӯшае аз гӯшаҳои ҷаннат мубаддал гаштааст. Шаршараи мо бошад сирф табиӣ асту дар ҳақиқат афсонавӣ, аммо то андозае бесоҳиб. Аниқтараш бо ташаббуси Пешвои миллат таи чанд соли ахир шаршараи бузург хеле ободу зебо шудааст. Роҳравҳо, катҳои хеле қашанг дар зеру болои шаршара, покии атроф ҳама бо ташаббуси Пешвои миллат раҳандозӣ шудааст, аммо нигоҳубини шаршара таваҷҷӯҳи бештари ҷомеаро талабгор аст. Пешвои миллат инчунин тасмим гирифтааст, ки то соли оянда роҳи мошингарди Балҷувон Сари Хосорро сохта ба истифода диҳад. Ҳоло дарди сари асоӣ набудани роҳ аст. Хуб мешуд аз пойтахти кишвар ширкати «Тоҷик-Эйр» ду чархбол ҷудо мекард, ки хоҳишмандонро ҳамарӯза аз пойтахт ба шаршара меовард. Даромад аз гуна сайёҳӣ на танҳо барои ширкат басанда буд, балки бо ин маблағ метавон шаршараро ободтар гардонид. Ба назар мерасад, ки нисфи аҳолии ҷумҳурӣ зодаи ин диёр аст ё худро зодаи ин диёр мегирад. Сарихосорӣ будан, маънии тоҷики тоза буданро дорад.

Аҳмади Иброҳим

 

Комментарии  

 
#1 рустам 29.09.2017 07:25
Бехтарин зеботарин мавзеъ дар точикистон дар ин минтака туризм бояд рушд ебад .
Цитировать
 

Добавить комментарий

Суроғаи мо:

Joomla ru